Türkiye’de nafaka düzenlemelerinde önemli bir değişiklik meydana geldi. Anayasa Mahkemesi, Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde yer alan ve uzun zamandır tartışmalara neden olan ‘süresiz nafaka’ hükmünü iptal etti. Resmi Gazete’de yayımlanan gerekçeli kararda, mahkeme bu düzenlemenin Anayasa’nın temel ilkeleriyle uyumlu olmadığını belirtti. Mahkeme, özellikle yoksulluk nafakasının belirli sürelerle sınırlandırılması ve ölçülü bir düzenleme yapılmasının toplumun adil ve dengeli bir yaşam düzeni içinde önemli olduğunu vurguladı.
Bu karar, Antalya 12. Aile Mahkemesi’nin, bir boşanma davası esnasında ‘süresiz nafaka’ talebinin Anayasa’ya aykırı olup olmadığının değerlendirilmesi talebiyle Anayasa Mahkemesi’ne başvurması sonucu gündeme geldi. Mahkeme ise, söz konusu ibarenin, özellikle ödeme yapan taraf açısından ağır şartlar doğurması ve kanunda belirli sınırlamalar bulunmaması nedeniyle hukuki boşluk oluşturduğunu ve bu boşluğun giderilmesi gerektiğine karar verdi. Mahkeme, iptalin doğuracağı hukuki boşluğu göz önünde bulundurarak, uygulamada birlik ve istikrarı sağlamak adına, kararın yürürlüğünü 9 aylık bir geçiş süresi ile erteledi. Bu süre sonunda, 30 Haziran 2027 tarihi itibariyle, uygulamadan kaldırılması planlanıyor. Aynı zamanda, TBMM’nin nafakanın süresine ilişkin yeni düzenlemeler yapması ve bu kapsamda geçiş hükümlerini belirlemesi bekleniyor.
Mahkemenin kararında, nafaka yükümlülüğü altında bulunan bireylerin geçimini sağlama hakkı ile uygulanan hukuki düzenlemenin adil bir denge kurması gerektiği vurgulandı. Mahkeme, süresiz nafakanın, özellikle ödeme yapan tarafa ağır yükler getirebileceği ve ruhsal, psikolojik, ekonomik açıdan sakıncalar oluşturabileceği görüşünü benimsedi. Gerekçede, kanunun, nafakanın süresini belirlemede somut ve öngörülebilir kriterler içermesi gerektiğine dikkat çekildi. Ayrıca, kişilerin yaşam hakları ve kamu yararını gözeten devlet politikalarının doğrultusunda, makul ve ölçülü düzenlemelerin yapılmasının önemine değinildi. Bu düzenlemelerin, taraflar arasında adil bir denge kurması ve toplumsal adaleti sağlaması amaçlanıyor.
Kararın detaylarına göre, yoksulluk nafakası yasalarda var olmaya devam edecek, ancak sadece boşanma sonrası yoksulluğa düşecek tarafın korunması amacıyla sınırlı kalacak. Özellikle, kusurun ağır olmaması ve diğer koşullar sağlandığında, maddi gücü oranında nafaka talep edilmesi mümkün olacak. Nafaka talebinde bulunabilecek kişiler arasında kadınların yanı sıra, belirli koşulları yerine getiren erkekler de yer alabiliyor. Nafaka ödemeleri, genellikle nafaka alan kişinin yeniden evlenmesi veya maddi durumunun yeterli hale gelmesiyle sona eriyor. Ayrıca, mahkeme kararlarıyla, yoksulluğun ortadan kalkması, düzenli gelir elde edilmesi, yaşam tarzında değişiklik ve ödeme gücünün kaybı gibi durumlar da nafaka ödemelerinin sona ermesine neden olabiliyor. Çocuk nafakası ise, velayetin ebeveynlerde kalması ve çocuğun 18 yaşına ulaşıncaya kadar devam etmesi şartıyla devam edecek. Bu nafaka türü, çocuğun yaşam standartlarını koruma ve eğitim giderlerini karşılamaya yönelik planlanmıştır. Ayrıca, zaman içinde düzenlenen mevzuatla, 1988 yılında getirilen süresiz nafaka uygulaması, uzun yıllar boyunca tartışmalara neden oldu ve son olarak mahkeme kararıyla kaldırılmaya doğru adım atıldı.
